Sited nr. 126, juli/augustus 2011

Reportage - Een toekomstvisie voor de archiefsector

Nieuwe Archiefvisie aangeboden aan Tweede Kamer 

Door Joost van Koutrik

Ruim een jaar geleden werd tijdens de KVAN-dagen in Kerkrade de ontwikkeling van de Archiefvisie aangekondigd. Op 30 juni stuurden minister Donner en staatssecretaris Zijlstra een kamerbrief, waarin de Visie uiteen wordt gezet en de maatregelen worden weergegeven. Dit artikel zet de meest opvallende bevindingen op een rij.

De Visie werd ontwikkeld met de inzet van social media, discussiebijeenkomsten en de inbreng van belanghebbenden als BRAIN en de VNG. De auteurs zien in de Archiefvisie vijf belangrijke punten die de komende vijf jaar binnen de archiefsector om aandacht zullen vragen: duurzaamheid, openbaarheid, collectievorming buiten de overheid, toegankelijkheid van de 'Collectie NL' als geheel en veranderingen in het archiefbestel.

Archiefwet

De Visie begint met de stelling dat de Archiefwet 1995 geheel afkomstig is uit het papieren tijdperk. Dit is een stelling waar je vraagtekens bij kunt zetten. Toegegeven, de wet gaat uit van het archief als toebehorend aan individuele overheidsorganen en dit kan gekoppeld worden aan de papieren situatie, maar dat hoeft niet. De wet spreekt immers nadrukkelijk van 'bescheiden, ongeacht hun vorm' en de artikelen zijn ook toepasbaar op digitale archiefdocumenten. Ook de stelling dat het de Archiefwet is die bepaalt welk overheidsorgaan verantwoordelijkheid draagt voor de zorg, roept vraagtekens op.

Rijksperspectief

De Archiefvisie is geschreven vanuit Rijksperspectief. Dat is te zien aan het onderscheid in soorten organisaties (beleidsvormend, tijdelijk en uitvoerend) en de centrale rol van het Nationaal Archief bij de uitvoering ervan.

De reeds bestaande e-depots van enkele gemeenten worden terloops genoemd. Vervolgbesprekingen met de verenigingen van de lagere overheden worden nog gevoerd, met name als het gaat over het bestel. Inhoudelijke uitspraken worden hier echter nog niet over gedaan. Dit had uitgebreider gekund, maar het is bemoedigend dat de ministeries de ontwikkeling van gemeenschappelijke e-depots en de voortdurende samenwerking met lagere overheden willen stimuleren.

Openbaarheid

Bij het punt van openbaarheid wordt sterk ingegaan op de overbrenging van het archief aan de archiefdienst. Deze overbrenging is een primair juridische handeling, niet een fysieke zoals de tekst op punten doet vermoeden.

De stimulering van die openbaarheid komt niet door de oprichting van een nieuwe informatiewet, zo valt te lezen in een van de afsluitende paragrafen. Dat hoeft ook niet, zolang de Archiefwet en de Wet openbaarheid bestuur in hun bepalingen en gebruikte termen goed op elkaar aansluiten. Dit wordt echter in de voorgenomen ingrepen in de bijlage van de Archiefvisie niet gedaan. Aangegeven wordt dat aanpassingen in de relevante wetgeving ook in het vervolg mondjesmaat zullen zijn.

Als centrale onderzoekspartij zou het voor het Nationaal Archief een goede taak zijn om de kaders voor 'de werkvloer' duidelijker aan te geven in de nieuwe selectiemethodiek. Maar naast overbrenging en openbaarheid bestaat ook onduidelijkheid over de reikwijdte van de Visie: deze zou zich moeten richten op archieven vanaf het ontstaan, niet vanaf het kunstmatige moment van overbrenging.

Archiefinspecteur

Een ander punt is de inspectie- en adviesfunctie. De Visie dicht de provinciaal archiefinspecteurs 'een nieuwe sleutelrol' toe bij de toepassing van de genoemde innovatieagenda. Wanneer de provinciaal archiefinspecteur een adviserende en stimulerende functie krijgt voor de professionalisering van de archieffunctie bij lokale overheden, kan dit echter botsen met de kerntaak van de inspecteur. Hoewel in de Visie is aangegeven dat men de kans op belangenverstrengeling wil minimaliseren, is het de vraag hoe kan worden voorkomen dat er inspectie wordt uitgevoerd op wat gedeeltelijk het eigen werk is geworden. Daarnaast dicht je op deze manier een rol toe aan een functionaris die met de voorgestelde wijziging van de Archiefwet komt te vervallen.

Beschikbaar stellen

De Visie voorziet in de nabije toekomst dat archief beschikbaar wordt gesteld via één centraal zoeksysteem, het Europese erfgoedinitiatief Europeana. Laten we even voorbij gaan aan de discussie of (oud-)archief exclusief als deel van het erfgoed kan worden gezien, wat de onderbrenging bij Europeana lijkt te suggereren. Wanneer deze mogelijkheid wordt onderzocht, is het in ieder geval raadzaam een blik te werpen op eerdere initiatieven die op het gebied van centrale beschikbaarheid zijn ontplooid. Deze initiatieven (zie bijvoorbeeld archieven.nl) hadden wellicht beter dienst gedaan dan de keuze van de auteurs van de Visie. Het beschikbaar stellen van archief betekent meer dan alleen het vindbaar maken ervan: het gaat hier juist om het weergeven van de ontstaans- en gebruikscontext.

In de Archiefvisie geven de bewindslieden aan dat de komende vijf jaar in totaal negen miljoen euro beschikbaar wordt gesteld voor de innovatieagenda. Deze richt zich op de bevordering van kennis over duurzaamheid en openbaarheid van informatie, de vorming van de 'Collectie NL' en de vergroting van samenhang in het sectorale bestel. Deze stimulering kan alleen maar toegejuicht worden, mits de voorgenomen onderzoeken daadwerkelijk leiden tot vernieuwing van zowel de sector zelf als de werkzaamheden die daarbinnen worden uitgevoerd. De ministeries roepen de andere partijen dan ook op tot 'matching' van dat bedrag. Een gebaar dat nodig zal zijn, gezien de begroting van bijna 20 miljoen die de ArchiefCoalitie Digitale Duurzaamheid voor de landelijke e-depot voorzieningen heeft opgesteld.

Sited nr. 126, juli/augustus 2011

i-Tems - Steun

Door Jack Karelse, medewerker VHIC

Nog even en ik mag weer met vakantie. Een van de gewoonten die als vanzelfsprekend wordt aangenomen, maar zeker niet vanzelfsprekend is. Zelfs niet binnen het rijke West-Europa.

Onze vakantie brengt ons (vrouw, dochter en ikzelf) naar het geplaagde Griekenland. Het verwaarloosde lichaam en m'n vermoeide geest gaan daar op adem komen, bijtanken, de accu opladen, enzovoort. Alhoewel: daar geloof ik allemaal niet zo in. Het is prettig om er even tussenuit te zijn en ook goed om eens wat anders te zien en te doen. Dat is het, wat mij betreft.

Wij zijn al vaker naar Griekenland geweest. We vinden het er fijn en ik vind dat de mensen onze steun verdienen. We doen net of we niet wisten dat het land er andere gewoonten op na houdt. Ik praat het niet goed, maar de andere gewoonten hebben ook een zekere charme. Vind ik wel.

Op basis van de berichten op het nieuws zou er op ons vakgebied werk genoeg kunnen zijn. De informatievoorziening blijkt niet geheel op orde: er lijken opmerkingen gemaakt te kunnen worden over het open, transparant en controleerbaar handelen van de overheid en de integriteit van functionarissen binnen het openbaar bestuur. Toch ga ik voor de vakantie en ben ik niet op zoek naar een vakantiebaantje.

Als ik terug ben ga ik er weer volop tegenaan. Dit doe ik, bij VHIC, op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door bij te dragen aan Sited, waarin wij u op de hoogte willen houden en willen informeren en inspireren over van alles en nog wat, gerelateerd aan het vakgebied van het informatiebeheer.

Zoals u wellicht weet, vind ik dit een boeiend vakgebied. Het confronteert ons met vele vragen en uitdagingen waar we gezamenlijk en creatief antwoorden en oplossingen voor moeten zoeken en vinden. Bijvoorbeeld op het gebied van het selectiebeleid en het gebruik van nieuwe middelen en media. Zijn de huidige uitgangspunten en inzichten nog van toepassing of moeten er andere gezocht worden? Ik denk het laatste.

Ook op het gebied van privacy en (gedeeld) gebruik en hergebruik van gegevens en informatie moet gezocht worden naar nieuwe uitgangspunten, dan wel moeten bestaande – goede – uitgangspunten vertaald worden naar de veranderende wereld.

Hetzelfde geldt voor auteursrecht en copyright. Zijn huidige, wettelijke vastgelegde rechten en plichten nog voldoende bruikbaar in de wereld van vandaag? Welke andere mogelijkheden zouden er zijn?

Wat mij aanspreekt is de creativecommons-regeling (zie www.creativecommons.nl). Makers behouden hun rechten, maar geven aan anderen toestemming om werk te verspreiden, met anderen te delen of - bij sommige licenties - ook om het werk te bewerken.

Kennis en informatie delen en hergebruiken, op een eerlijke manier. Hergebruik niet zien als diefstal van 'eigendom' of inbreuk op rechten, maar meer als compliment dat er van jouw kennis en informatie gebruik wordt gemaakt.

Ieder beleeft dit echter anders. Dat kan en dat mag; nog zo'n vanzelfsprekendheid die niet overal vanzelfsprekend is.

Reageren? Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Sited nr. 126, juli/augustus 2011

Gesignaleerd - Nieuws uit diverse vakbladen, e-zines en websites

DigiD

Bron: 'Digi-D krijgt VN-prijs, www.binnenlandsbestuur.nl/vakgebieden/digitaal-bestuur/digid-krijgt-vn-prijs.1269186.lynkx, 21 juni 2011

DigiD, het digitale identiteitsbewijs voor online overheidsdiensten, is in de prijzen gevallen. De VN reikt jaarlijks de World Summit Awards uit, prijzen voor innovatieve ICT-toepassingen uit alle lidstaten van de VN. DigiD is een van de vijf winnaars in de categorie 'E-Government and Institutions'. Volgens de vakjury is het grote voordeel van DigiD de brede inzetbaarheid. Het feit dat je met DigiD bij zo veel verschillende instanties zo veel verschillende producten af kunt nemen onderscheidt het van bestaande digitale identificatiemiddelen. Ook de veiligheid van DigiD heeft bijgedragen aan het positieve rapport van de jury. Dit is interessant, omdat juist die veiligheid soms ter discussie staat. Voordat het Elektronisch Patiëntendossier werd weggestemd werd bijvoorbeeld een aangepaste versie van DigiD als identificatiemiddel overwogen, omdat de gewone DigiD niet veilig genoeg zou zijn. Inmiddels werken ICTU en beheersorganisatie Logius aan een nieuwe versie, die het updaten en aanpassen van DigiD makkelijker en minder arbeidsintensief moet maken.

---

Digitalisering

Bron: 'Rechtbanken papierloos', Spits, 17 juni 2011

Op vrijdag 17 juni werd in Rotterdam de digitalisering van de Nederlandse rechtspraak ingeluid. Het is de bedoeling dat de rechtbanken in Nederland de komende jaren digitaal gaan werken. Nog voor het eind van het jaar moeten alle rechtbanken in Nederland zijn klaargemaakt voor het werken met digitale dossiers. Deze dossiers sparen niet alleen papier en daarmee het milieu, ze maken het werk voor betrokkenen ook efficiënter. Het zoekraken van dossiers tijdens transport is verleden tijd, details kunnen met een druk op de knop worden opgevraagd en de uitspraak kan meteen digitaal aan het strafdossier worden toegevoegd.

Rechters kunnen via een beveiligde verbinding met de rechtbank thuis werken, maar advocaten moeten nog even met papier aan de slag. Er wordt gezocht naar een oplossing voor een beveiligde externe verbinding, zodat ook advocaten de dossiers digitaal kunnen gaan inzien. De Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten is blij met de digitalisering van de strafrechtdossiers, maar laat bij monde van secretaris Gert Jan van Oosten weten dat advocaten niet belast mogen worden met het uitprinten van dossiers voor hun verdachten. Een mogelijke oplossing hiervoor is het verstrekken van beveiligde laptops in gevangenissen, zodat verdachten digitaal hun dossier kunnen inzien via de laptop.

---

Duurzame toegankelijkheid

Bron: 'Inspecties duurzame digitale toegankelijkheid 2011', www.erfgoedinspectie.nl/ actueel/nieuwsberichten/detail/inspecties-duurzame-digitale-toegankelijkheid-2011/1506, 22 juni 2011

Deze zomer kunnen 24 overheidsinstanties een quickscan van de Erfgoedinspectie tegemoet zien, waarin wordt bekeken of hun digitale informatie voldoende duurzaam toegankelijk is. Deze organisaties zijn onder meer gekozen op grond van de Erfgoedmonitor 2009 en zijn verspreid over de doelgroepen van de Erfgoedinspectie. De laatste hoopt zo een beeld te krijgen van de duurzame toegankelijkheid van digitale overheidsinformatie.

In 2005 publiceerde de Erfgoedinspectie hier al over in het rapport Een dementerende overheid. Naast 24 individuele briefrapporten, die zullen worden gepubliceerd op www.erfgoedinspectie.nl, wil de Erfgoedinspectie aan het eind van 2011 dan ook een overkoepelend rapport uitbrengen. Hierin zal een vergelijking worden gemaakt tussen de uitkomsten van het huidige onderzoek en de bevindingen uit Een dementerende overheid. Op basis van dit rapport wordt bekeken of in 2012 vervolg aan dit onderzoek gegeven zal worden.

---

Nieuw Nederlands Werken

Bron: 'Nederland koploper Het Nieuwe Werken' , www.werken20.nl/nieuws-over-nieuwe-werken/productiviteit/13925/nederland-koploper-het-nieuwe-werken, 17 juni 2011

We wijzen altijd naar Scandinavië voor voorbeelden van flexibel werken, maar zelf kunnen we er ook wat van. Samen met Denemarken en Zweden loopt Nederland voorop met het invoeren van Het Nieuwe Werken. Dat blijkt uit de Arbobalans 2010.

Het Nieuwe Werken wil zeggen dat er tijd- en plaats onafhankelijk gewerkt kan worden, dus niet noodzakelijkerwijs van 9 tot 5 op kantoor. Van 10 tot 6 in het park of van 12 tot 8 thuis werken is ook een mogelijkheid. Volgens de Arbobalans leidt het Nieuwe werken enerzijds tot een hogere werkdruk, meer overwerken en meer taakeisen, maar anderzijds ook tot meer uitdaging en autonomie. Dit alles levert wel de nodige stress op voor de Nieuwe Werkers, zo blijkt uit de Arbobalans. Werknemers geven aan dat de grens tussen werk en privé vervaagt, waardoor privé-activiteiten verwaarloosd worden ten koste van de professionele werkzaamheden en andersom.

Hoewel de Arbobalans geen samenhang ziet tussen de gezondheid en arbeidsprestaties van werknemers en Het Nieuwe Werken, blijkt uit het rapport wel dat het aantal werknemers dat langer wil doorwerken in de afgelopen vier jaar is verdubbeld. Bovendien is het ziekteverzuim in diezelfde periode gedaald met 1,5 werkdag en gaan werknemers ook weer sneller aan het werk. Ook constateert Arbobalans dat werknemers tevreden zijn over hun werkomstandigheden.

---

eHerkenning

Bron: 'CDA: Digitale geboorteaangifte is koude bedoening', www.binnenlandsbestuur.nl /Home/all/cda-digitale-geboorteaangifte-is-koude-bedoening.1237013.lynkx, 15 juni 2011

Tijdens het debat over de Wet elektronische dienstverlening burgerlijke stand in de Tweede Kamer bracht CDA-Kamerlid Ger Koopmans een bijzonder tegenargument in. Het creëren van de mogelijkheid voor digitale geboorteaangifte maakt van de aangifte een 'koude bedoening'. En zo'n aangifte moet juist een feestje zijn. Bovendien is het risico op fouten groter. Volgens het Tweede Kamerlid is het daarom beter om te vertrouwen op de al 200 jaar betrouwbare burgelijke stand. Deze kans op fouten geldt niet voor de aangifte van overlijden, omdat dit gebeurt door uitvaartorganisaties. Ook bij bruiloften hoeven we ons volgens Koopmans geen zorgen te maken, omdat de aangifte hiervan gebeurt met behulp van bekende gegevens. Alleen de geboorte-aangifte stuit bij Koopmans op bezwaar. Dit werd door zijn mede-Kamerlid Hero Brinkman van de PVV en staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven afgewezen. Volgens hen is de aangifte van een kind op dit moment ook al geen feestje, maar een tijdrovende bezigheid.

De digitalisering van de Burgerlijke Stand zal vanaf 2012 gefaseerd in gang worden gezet. Het doel is een afname van bureaucratische rompslomp en een kostenbesparing.

---

Vergeten te verlengen

Bron: 'Bibliotheek krijgt boek na 122 jaar terug', www.nu.nl/boek/2545844/bibliotheek-krijgt-boek-122-jaar-terug.html, 22 juni 2011

Een bibliotheek in Camden, Australië kreeg kort geleden een wel heel bijzonder boek terug. Het boek "Insectivorous Plants" was op 30 januari 1889 uitgeleend en nooit teruggebracht. Tot de Universiteit van Sydney het boek van een particulier overhandigd kreeg, het bibliotheekstempel ontdekte en het boek alsnog terug bracht. De boete, die inmiddels is opgelopen tot 35.000 Australische dollar (22.000 euro), zal worden kwijtgescholden, aldus de bibliotheek.

---

Toegankelijkheid overheidswebsites

Bron: 'Websites gemeenten en rijksoverheid moeten beter toegankelijk worden', www.rijksoverheid.nl/nieuws/2011/06/27/websites-gemeenten-en-rijksoverheid-moeten-beter-toegankelijk-worden.html, 27 juni 2011

Maar liefst 98% van de websites van overheidsinstanties is niet optimaal toegankelijk. Dat blijkt uit de Accessibility Monitor 2011, een onderzoek naar de toepassing van Webrichtlijnen bij overheidswebsites. Het is uitgevoerd door de Stichting Accessibility in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In 2015 moeten alle overheidswebsites toegankelijk zijn voor mensen met een auditieve of visuele beperking. Dit komt er op neer dat deze websites volledig aan de Webrichtlijnen zullen moeten voldoen. In 2012 moeten overheidswebsites al voldoen aan de minimale eisen van toegankelijkheid.

Toch is het niet alleen kommer en kwel. Het aantal gemeenten dat de eigen website beter toegankelijk heeft gemaakt, groeit. Zeven gemeenten hebben een waarmerk van de Stichting Waarmerk drempelvrij.nl, dat aangeeft dat zij volledig voldoen aan de Webrichtlijnen. Nog eens twaalf gemeenten hebben een waarmerk voor toegankelijkheid van dezelfde stichting.

De Webrichtlijnen zijn door de overheid als standaard gesteld. Zij garanderen dat de website toegankelijk is, niet alleen voor bijvoorbeeld blinden of slechthorenden, maar ook voor verschillende apparaten zoals smartphones, laptops en tablets en voor diverse zoekmachines. Kortom, een website die voldoet aan de Webrichtlijnen is voor iedereen toegankelijk. Dit is voor een overheidswebsite erg belangrijk, vandaar de tijdgebonden afspraken om de toegankelijkheid op orde te krijgen. Voor 98% van de overheden wordt dit nog een hele klus.

---

Internetveiligheid

Bron: 'Gevaar hackers erg onderschat',www.ad.nl/ad/nl/5595/Digitaal/article/detail/ 2455668/2011/06/22/Gevaar-hackers-erg-onderschat.dhtml, 22 juni 2011

Cyberstorm III, een grootscheepse oefening waarbij werd nagebootst wat er zou gebeuren als miljoenen Nederlandse computers in handen van hackers zouden komen, is geen overbodige luxe gebleken. Bij de oefening kwam aan het licht dat het crisiscoördinatoren ontbreekt aan coördinatie en overzicht. Het crisisbeleid verzandde in overleggen. Volgens hoofdonderzoeker Marcel Quanjel, die betrokken was bij de oefening, heeft dit te maken met het gebrek aan ervaring. Staatssecretaris Fred Teeven schrijft de Tweede Kamer dan ook dat er in de toekomst meer van dergelijke oefeningen zullen komen. Ook gaat volgend jaar het Nationaal Cyber Security Centrum van start.

Sited nr. 126, juli/augustus 2011

Zaalberg antwoordt - Uw digitale adviseur

Zaalberg, de elektronische consultant van VHIC. Achter Zaalberg staat een team van deskundigen, die al uw vragen over documentaire informatievoorziening kunnen en willen beantwoorden. Handig wanneer u vastloopt met een vraag, waarvoor u niet meteen een échte adviseur wilt inschakelen! Mail uw vraag naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . 


Koninklijke onderscheidingen

Beste Zaalberg, bij Koninklijke onderscheidingen tref ik niet langer het advies aan om ook niet-gehonoreerde aanvragen te bewaren. Ik meen desondanks dit advies te hebben gezien, met als motivatie dat het feit dat er een aanvraag gedaan wordt op zich al getuigt van betekenis voor de gemeenschap. Wat is hierover uw visie?

Het komt er op neer dat de nieuwe selectielijst aangeeft dat afgewezen aanvragen vernietigbaar zijn, maar dat elke gemeente er zelf voor kan kiezen om deze archiefstukken van vernietiging uit te zonderen. Overigens kan er zich bij deze handelswijze een klein probleem voordoen in het kader van de Wet bescherming persoonsgegevens, indien degene wiens aanvraag is afgewezen jaren later nog met de afwijzing kan worden geconfronteerd. Dus hier moet met gepaste voorzichtigheid mee worden omgaan.

De huidige en nieuwe selectielijst geven aan 'overzichten van verleend' te bewaren, dus niet de achterliggende stukken. Bij de vernietigingslijst 1983 zijn de stukken te vinden onder bemiddeling (cat. 2.5) en wordt aangegeven dat deze stukken vernietigd kunnen worden.

Het digitale selectiehulpmiddel i-Select bevat de informatie dat veel gemeenten documenten betreffende voordrachten voor Koninklijke onderscheidingen bewaren, meer niet. Deze toelichting beschrijft wat in de praktijk vaak gebeurt: de stukken worden bewaard, vaak inclusief de aanvragen, al dan niet verleend. 

---

Geografische informatiesystemen

Beste Zaalberg, binnen onze organisatie wordt door de afdeling Geo-informatie veel gewerkt met Geografische Informatiesystemen (GIS). Welke GIS-applicaties kunnen het beste worden ingezet bij het verlenen van Omgevingsvergunningen?

Er is veel keus wat betreft GIS-software:

Google Earth is een van de bekendste, maar heeft als nadeel dat burgers zich in sommige gevallen in hun privacy voelen aangetast, en dat Google altijd het recht behoudt om advertenties op kaarten te plaatsen.

GIS-applicaties als GISArts lijken in bepaalde opzichten geschikt om een rol te spelen bij het verlenen van Omgevingsvergunningen. Deze applicatie heeft namelijk het enorm grote voordeel dat het open standaarden heeft. Vooral nu de uitwisselbaarheid van informatie tussen overheden zo belangrijk is geworden, is dit een groot pluspunt.

De GIS-applicatie Windows Live Local biedt onder meer de bijzonder handige functionaliteit om zogenaamde 'pushpins' aan digitale kaarten toe te voegen, vergelijkbaar met ouderwetse spelden op landkaarten. Deze 'pushpins' kunnen worden voorzien van een tekstlabel, dat bovendien als link per mail aan anderen verstuurd kan worden. Dit is natuurlijk uiterst handig voor ambtenaren die zich bezighouden met het verlenen van Omgevingsvergunningen. De ambtenaren kunnen hierdoor namelijk op handige wijze hun collega’s en klanten informeren over de stand van zaken wat betreft de status van de aanvraag van de Omgevingsvergunning.

Sited nr. 126, juli/augustus 2011

Current Cites - Internationale ontwikkelingen op het gebied van informatievoorziening

Current Cites, vol. 22, nr. 5, mei 2011. Uitgegeven door Roy Tennant. ISSN: 1060-2356 http://lists.webjunction.org/currentcites. Met bijdragen van Charles W. Bailey Jr., Alison Cody, Peter Hirtle Roy Tennant. Edited by Roy Tennant. Nederlandse vertaalrechten: VHIC Sited. http://lists.webjunction.org/currentcites/2011/cc11.22.5.html.


Luis in de pels?
Het Taiga Forum is "een community van AULs en ADs die de grenzen opzoeken van het bibliotheekwezen". Wat dat precies betekent? Geen idee, maar ze zien hun eigen rol duidelijk als provocatief. Vanuit die rol publiceerden ze recent tien statements met als doel discussie te doen oplaaien. Voorbeelden zijn ‘stop met collecties opbouwen’, ‘boeken als decor’ en ‘bibliotheek in the cloud’. Zie hun site voor uitleg van deze en de overige punten, èn voor de mogelijkheid comments te plaatsen. Elk statement is een eigen blog post, waarmee het eenvoudig is op een specifiek onderwerp te reageren.
"Taiga Forum Provocative Statements", Taiga Forum (26 mei 2011).

---

Hoe digitaal zijn digitale academische bewaarplaatsen?
Zouden digitale academische bewaarplaatsen aan digitaal behoud van hun objecten moeten doen? Het antwoord hierop is niet eenvoudig te geven, maar de auteurs van dit artikel dragen er wel aan bij. Ze deden onderzoek naar de huidige praktijk bij academische bibliotheken met een dergelijke bewaarplaats. Daaruit bleek dat 51,5% van de respondenten beleid kent op dit gebied, en 78% er naar streeft dat ook op de lange termijn goed te regelen. Desalniettemin blijkt de praktijk nogal eens beperkt tot het bewaren van specifieke bestandsformaten (90% van het vastgestelde beleid eist of wenst vaste bestandformaten). De auteurs verzamelden tevens informatie over specifieke software, metadata, auteursrecht en kwaliteitszorg.
Li, Yuan, en Meghan Banach. "Institutional Repositories and Digital Preservation: Assessing Current Practices at Research Libraries" D-Lib Magazine 17(5/6)(2011).

---

Veranderingen bij Library of Congress
Deze aankondiging van een initiatief van de Library of Congress, de nationale bibliotheek van de VS, bevat stevige uitspraken. Wat wil deze bibliotheek gaan doen? "Experimenteren met het semantische web om te zien welke voordelen daarmee te behalen zijn. Zorgen dat metadata van bibliotheken maximaal worden hergebruikt bij zoeken op het web. Gebruikers laten navigeren middels objectrelaties, bijvoorbeeld tussen personen, locaties, organisaties en concepten." En zo gaan ze nog wel even door. De moeite van het lezen en volgen waard.
Marcum, Deanna B. "Transforming our Bibliographic Framework: A Statement from the Library of Congress" Washington, DC: Library of Congress, 13 mei 2011.

---

Beheren en delen van research
Daartoe aangezet door financiers is de aandacht voor research data management en publieke ontsluiting van gegevens de laatste jaren sterk toegenomen. De derde editie van Managing and Sharing Data: Best Practice for Researchers biedt een beknopt overzicht (40 pagina’s) van deze onderwerpen. Het dekt een breed scala, zoals publieke datadistributie, datamanagementplanning en –budgettering, documentatie en metadata-issues, digitale duurzaamheid, ethische kwesties, auteursrecht, hergebruik en andere onderwerpen. Hoewel elk onderwerp noodzakelijkerwijs beperkt is, biedt dit document een korte en nuttige oriëntatie voor diegenen die nog nauwelijks met research data management bekend zijn.
Van den Eynden, Veerle, Louise Corti, en Libby Bishop Woollard, et. al. "Managing and Sharing Data: Best Practice for Researchers" Colchester, UK: UK Data Archive, 2011.

---

Digitalisering bijzondere collecties
Vanuit haar voortdurende aandacht voor het digitaal ontsluiten van bijzondere collecties heeft het OCLC een nieuw rapport gepubliceerd. Dit specifieke rapport is vooral interessant omdat er negen cases in worden besproken waar digitale toegang in rap tempo in de normale workflow is opgenomen. Concrete informatie over personele inzet, praktische middelen en benodigd commitment vanuit de organisatie bewijzen dat een dergelijke verandering mogelijk is zonder extreme investeringen. Iedere informatiespecialist die met een bijzondere collectie werkt dient zich na het lezen van deze inspirerende voorbeelden af te vragen: waarom doen wij dit eigenlijk niet?
Erway, Ricky. "Rapid Capture: Faster Throughput in Digitization of Special Collections" Dublin, Ohio: OCLC Research, april 2011.

---

Information retrieval in microblogs
In dit artikel onderzoekt Miles Efron hoe bestaande technieken voor information retrieval gebruikt kunnen worden voor microblogs. Daarbij kijkt hij vooral naar Twitter en de connecties tussen de gebruikers daarvan, met name bij informatiespecialisten en ICT-ers. Efron onderzoekt hoe Twitter wordt gebruikt, omdat dit ook iets zegt over hoe tweets op een bruikbare manier getoond kunnen worden. Hij kijkt naar manieren om zoekresultaten weer te geven die anders zijn dan een lijst van contextloze tweets die matchen met de zoekterm. Zo suggereert hij dat zoekresultaten veel bruikbaarder zouden zijn als op basis van hashtags (als user-generated metadata) matchende gesprekken werden getoond. Een andere optie zou zijn mensen te tonen die sterk verbonden zijn met het gezochte onderwerp, zodat gebruikers snel experts kunnen vinden. Tot slot bespreekt Efron kort nog een aantal andere mogelijkheden in zijn conclusie.
Efron, Miles. "Information Search and Retrieval in Microblogs", Journal of the American Society for Information Science and Technology 62(6) (juni 2011): 996-1008. Dit artikel is alleen verkrijgbaar na inloggen (red).

Sited nr. 126, juli/augustus 2011

Column - Ad hominem

Door Ad van Heijst

Pijltjes gooien

Kunnen we de toekomst voorspellen, of laten we beter een aap pijltjes gooien?
Het is een vraag die gesteld wordt in een van de bladen die ik steeds weer met aandacht lees, Ode. Het blad laat me nadenken en helpt me een mening te vormen over veel zaken.

Hélpt me een mening te vormen, want dat doe ik nog altijd zelf, zoals zoveel mensen.

Ik denk er vaak over na waar dit vakgebied naar toe gaat. Maar meer nog waar het vandaan komt en waarom iets, wat begonnen is door een gemeentesecretaris Zaalberg, zo weinig interesse heeft bij het management.

Als ik bij de Geitenfokvereniging kom, draait alles om productieverbetering. Kom ik bij het Genootschap van Bierbrouwers, dan draait alles om de verbetering van de bierproductie.

Waar draait het om bij ons vak?

Laten we eens kort terugkijken. Enkele jaren geleden is door de Records Management Conventie een set beroepsprofielen opgesteld. Later zijn die overgenomen door het A&O-fonds. Nooit heb ik van vakgenoten gehoord dat ze kloppen of, na tien jaar, toch eens aangepast moeten worden. Hebben de profielen de bestuurstafels bereikt? Zijn ze overgenomen door functiewaardeerders?

Heeft u die profielen wel eens gelezen en besproken met uw manager, die op haar beurt...

Je mist inmiddels wel het functioneel (applicatie)beheer van het DMS en het metadatamodel. Je mist het totaaloverzicht van de informatiearchitectuur. Maar toch, handige praatstukken zijn het wel!

En de Baseline, nog zoiets. Heeft u hem ooit wel gelezen?
Informatie op orde? Al eens over nagedacht?
Kunnen we daar de komende vijf jaar mee vooruit?

Misschien moeten we een aap eens pijltjes laten gooien.

Reageren? Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .

Sited nr. 126, juli/augustus 2011