De virtuele werkplek: is uw organisatie er klaar voor?

Virtueel, een nieuw woord wordt toegevoegd aan de vocabulaire. Van Dale omschrijft het als "denkbeeldig, slechts schijnbaar bestaande", maar ook "voorwaardelijk, als mogelijkheid of vermogen aanwezig". Met de virtuele werkplek wordt echter iets anders bedoeld: het uitvoeren van kantoorwerkzaamheden met behulp van Informatie- en communicatietechnologie.
Geleidelijk dringt het besef door welke veranderingen deze technologie zal teweegbrengen in ons dagelijkse werk. Het gebruik van ICT zal leiden tot andere organisatorische verhoudingen, andere managementstijlen, een procesgestuurde organisatie in plaats van input- of outputgerichtheid. ICT zal worden ingezet om te komen tot kostenreductie en productiviteitsverhoging. Met gebruikmaking van ICT zal de negatieve druk van bedrijven op het milieu worden verminderd en wordt de constipatie van wegen door files teruggebracht.
Althans: dat is wat de optimisten zeggen. Er zijn nog wel enkele problemen uit de weg te ruimen. Hoe wordt het onderlinge contact onderhouden? Hoe worden prestaties vastgelegd? Welke juridische implicaties zijn verbonden met het gebruik op afstand van gegevensbanken van de organisatie? Hoe kan ervoor worden gezorgd dat medewerkers hun verantwoordelijkheid nemen op momenten dat daarop een beroep wordt gedaan?

De organisatie van de toekomst heeft een aantal uitdagingen. Zo zullen kosten controleerbaar moeten zijn en worden teruggedrongen. Er moet een antwoord worden geboden op de concurrentie op de wereldmarkt. De kwaliteit van producten en diensten moet worden verbeterd. De ontwikkelcyclus moet worden versneld. Er moet worden voldaan aan steeds hogere milieueisen. De vraag zal zijn hoe de juiste arbeidskrachten aan te trekken en te behouden. De werkplek zal een toenemende diversiteit vertonen en wordt voorzien van steeds meer techniek. Dat alles moet ook weer worden ondersteund.
Dit zal leiden tot toenemende flexibiliteit in arbeidsvoorwaarden en -verhoudingen, waarbij uitgegaan wordt van maatwerkcontracten. Maar ook zal het werk worden gebracht op plaatsen waar de mensen zijn, in plaats van wat nu gebeurt (andersom). Kantoorwerkzaamheden kunnen daarom overal worden uitgevoerd. Mensen kunnen overal werken, maar moeten dan wel verbonden zijn (en zich verbonden voelen) met een werkteam. De informatie die zij nodig hebben, moet goed worden beheerd en toegankelijk gemaakt.

Een boekje, dat deze ontwikkelingen beschrijft, is "De Virtuele Organisatie " van Dael en Metselaar (Kluwer Bedrijfsinformatie, ISBN 90 267 2747 x, NUGI 855).